Upadłość konsumencka – w jaki sposób można się pozbyć długów?

Upadłość konsumencka

Udostępnij post

Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter
Share on email

Ze względu na szalejącą inflację coraz więcej Polaków zmaga się z zadłużeniami, a terminowe spłaty zobowiązań okazują się być nie lada wyzwaniem. W sytuacji, gdy zadłużenie jest na tyle wysokie, że uniemożliwia normalne funkcjonowanie, warto pomyśleć o skorzystaniu z sądowej procedury ogłoszenia upadłości, która pozwala na umorzenie długów konsumenta. Już na wstępie należy wyraźnie zaznaczyć, że upadłość konsumencka składa się z kilku etapów, dlatego można ją nazwać procesem zmierzającym do oddłużenia. Ogłoszenie upadłości przez sąd to dopiero początek i sam ten fakt nie powoduje automatycznego oddłużenia. Z tego też względu w dzisiejszym wpisie – poza objaśnieniem, na czym w praktyce polega upadłość konsumencka oraz jakie skutki za sobą niesie – przedstawię Ci po kolei fazy, które się na nią składają.

Zapraszam do lektury!

Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Aby posiadać tzw. zdolność upadłościową, należy spełnić zasadniczo dwa warunki:

  • Posiadać status konsumenta – a mówiąc jeszcze prościej, upadłość konsumencką może ogłosić osoba fizyczna, która nie jest przedsiębiorcą. Dlatego nie będziesz mógł skorzystać z trybu upadłości konsumenckiej, dopóki faktycznie prowadzisz działalność gospodarczą. 
  • Pozostawać w tzw. stanie niewypłacalności. A co to właściwie oznacza? Przyjmuje się, że niewypłacalność to utrata zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w ich wykonaniu przekracza trzy miesiące. Wyjaśniając jeszcze szerzej – zobowiązanie pieniężne będzie wymagalne wtedy, gdy upłynął termin jego zapłaty.

    Przykłady? Termin spłaty raty zaciągniętego kredytu/pożyczki minął minimum 3 miesiące temu, a Ty jeszcze nie uiściłeś tej należności i nie jesteś w stanie tego zrobić. Inna sytuacja: masz do zapłaty fakturę, termin jej płatności minął (a więc zobowiązanie jest wymagalne), a Ty nadal jej nie opłaciłeś – mimo że od tej daty minęły już ponad 3 miesiące – bo nie masz takiej możliwości ze względu na swoją sytuację finansową.
    Uwaga! Niewypłacalność będzie miała miejsce wtedy, gdy dłużnik nie reguluje swoich zobowiązań z powodu braku środków. Jeśli nie robi on tego, mimo że jego sytuacja finansowa mu na to pozwala, nie będzie uznany za niewypłacalnego! 

Podsumowując – zdolność upadłościowa nie zależy ani od wieku dłużnika, ani od zakresu jego zdolności do czynności prawnych. Ma na nią wpływ status konsumenta oraz sytuacja finansowa

Z czym w praktyce wiąże się proces upadłości?

Postępowanie upadłościowe pełni dwie funkcje:

  • oddłużeniową (chodzi o zatrzymanie spirali zadłużenia konsumenta) oraz
  • windykacyjną (zaspokojenie roszczeń jego wierzycieli).

To znaczy, że sąd najpewniej zobowiąże Cię do spłacania długów, pomimo tego, że w toku postępowania ich część może zostać umorzona. Sąd bowiem bada sytuację upadłego i ustala – dostosowany do jego możliwości finansowych – plan spłaty wierzycieli. Czasem możliwe jest oddłużenie konsumenta bez wykonywania planu spłaty, ale to sytuacja wyjątkowa! Co więcej – majątek, którym dysponuje upadły, przechodzi w ręce syndyka. Ten z kolei najpierw sporządza spis majątku, potem weryfikuje zgłaszane roszczenia wierzycieli, by na końcu spieniężyć majątek i uzyskane środki przekazać wierzycielom.

To wszystko ma na celu zaspokojenie wierzycieli w jak największym możliwym zakresie.

Uwaga!

Niestety, nie wszystkie długi mogą zostać umorzone przez sąd. Chodzi głównie o zadłużenia alimentacyjne lub takie, których upadły umyślnie nie ujawnił. Jest to jednak temat na osobny wpis. 

Co równie ważne, konsument musi być uczciwy i działać zgodnie z prawem (nie tylko w toku postępowania, ale także przed ogłoszeniem upadłości). Zatem jeśli ktoś doprowadził do swojej niewypłacalności w sposób umyślny, niewypłacalność jest skutkiem rażącego niedbalstwa lub upadły działał na szkodę swoich wierzycieli – ogłoszenie upadłości nie będzie możliwe!

Upadłość konsumencka i jej etapy

  1. Złożenie poprawnego wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej – jego koszt to 30 zł.
  2. Ogłoszenie upadłości przez sąd – wówczas stajesz się upadłym. Twój majątek natomiast staje się masą upadłości, a syndyk dokona jego spieniężenia w celu spłaty długów, o czym była już mowa wyżej. 
  3. Sąd ustali dla Ciebie plan spłaty wierzycieli, czyli wysokość rat, jakie będziesz zobowiązany uiszczać na rzecz wierzycieli. 
  4. Wykonanie planu spłaty wierzycieli – co do zasady, nie można go ustalić na dłużej niż 36 miesięcy.

Pozostałe długi, które nie zostały uwzględnione w planie spłaty, sąd umarza po jego wykonaniu.

Postępowanie będzie wszczęte tylko wówczas, gdy konsument rzeczywiście nie jest w stanie spłacić należności. Chodzi o to, by skumulować w jedno postępowanie wszystkie jego zobowiązania (UWAGA! zarówno te wymagalne, jak i niewymagalne – bo o tym często się zapomina). Wtedy nie ma konieczności prowadzenia indywidualnych postępowań sądowych i egzekucyjnych, które prawdopodobnie i tak nie przyniosłyby pożądanego skutku. Dzięki temu wierzyciele konsumenta mają szansę na zaspokojenie swoich roszczeń.

Upadłość konsumencka i jej skutki 

Konsekwencji omawianej instytucji jest wiele:

  • Po ogłoszeniu upadłości upadły traci prawo do zarządzania swoim majątkiem, który staje się masą upadłościową.
  • Umarza się też wszystkie prowadzone postępowania egzekucyjne.
  • Kontrolę nad majątkiem upadłego przejmuje syndyk. Od chwili ogłoszenia upadłości to on zarządza majątkiem i tylko on może dokonywać czynności prawnych z nim związanych, np. sprzedać samochód.  
  • Brak możliwości zaciągnięcia kredytu bankowego, pożyczki czy zakupu na raty.
  • Zajęcie wynagrodzenia – dotyczy to umowy o pracę, umowy zlecenie/o dzieło, a także emerytury/renty. Oczywiście – upadły nie zostaje z niczym i do jego dyspozycji pozostaje tzw. “kwota wolna”, tzn. minimalne środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb (swoich i rodziny).
  • Konieczność wykonywania planu spłat, z którego co roku należy składać sądowi sprawozdania.
  • W Monitorze Sądowym i Gospodarczym będzie widniała informacja o tym, że dana osoba ogłosiła upadłość konsumencką.
  • Najważniejszym skutkiem upadłości konsumenckiej jest umorzenie długów, które powstały przed ogłoszeniem upadłości. Dzieje się tak zwykle po realizacji planu spłaty wierzycieli. Jest to jednak końcowy efekt całej procedury.
  • Utrudnienie uzyskania kolejnych kredytów czy pożyczek. Informacja o upadłości danej osoby funkcjonuje w BIK jeszcze przez co najmniej 5 lat.

CIEKAWOSTKA!

Jeszcze jednym skutkiem jest powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej. Dzieje się to “automatycznie”, z mocy prawa, w chwili ogłoszenia upadłości. Majątek wspólny wchodzi w skład masy upadłościowej, a więc także jest spieniężony przez syndyka na poczet długów… Czy to niesprawiedliwe względem współmałżonka? Owszem, dlatego może on dochodzić swoich należności – musi jednak zrobić to w postępowaniu upadłościowym – dokładnie tak, jak inni wierzyciele upadłego.

Nie wiesz, co to rozdzielność majątkowa? Przeczytaj ten artykuł: Rodzaje małżeńskich ustrojów majątkowych.

Upadłość konsumencka – w jaki sposób można się pozbyć długów? Podsumowanie

  • Upadłość konsumencką ogłosi osoba fizyczna ze statusem konsumenta. Znaczy to mniej więcej tyle, że w chwili złożenia stosownego wniosku nie może ona prowadzić działalności gospodarczej.
  • Drugim warunkiem, który umożliwia skorzystanie z procedury upadłości, jest spełnienie tzw. przesłanki stanu niewypłacalności. Oznacza on utratę zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (czyli – w uproszczeniu – brak możliwości spłaty długów), jeśli opóźnienie w ich wykonaniu przekracza trzy miesiące.
  • Aby rozpocząć całą procedurę, należy złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Instytucja ta jest uprawnieniem konsumenta, a nie obowiązkiem (jak w przypadku przedsiębiorców).Oznacza to, że takiego wniosku nie może złożyć wierzyciel (chociaż jest kilka wyjątków od tej zasady) oraz że sąd nie może prowadzić tego postępowania z urzędu.
  • Procedurę ogłoszenia upadłości możemy podzielić na 4 etapy: złożenie wniosku o upadłość, jej ogłoszenie przez sąd, spieniężenie majątku upadłego i ustalenie planu spłaty wierzycieli oraz wykonanie planu spłaty.
  • Po ogłoszeniu upadłości przez sąd przychodzi pora na ustalenie planu spłaty wierzycieli. W praktyce polega on na tym, że sąd, badając sytuację dłużnika, ustala wysokość rat, które będą przeznaczone na poczet spłaty jego długów.

______________________________________________________

Adwokat Michał PodgórskiAutor wpisu: Adwokat Michał Podgórski

Potrzebujesz pomocy prawnej w zakresie upadłości konsumenckiej?
Skontaktuj się ze mną:
+48 695-501-001
kancelaria@mpodgorski.com

Więcej wpisów

Najważniejsze fakty na temat intercyzy

Najważniejsze fakty na temat intercyzy

W języku potocznym przyjęło się, że intercyza to umowa ustanawiająca pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkową. W swojej codziennej pracy spotykam się dość często z tym mitem, który staram się obalać, kiedy tylko mam